Hành hương về viễn xứ

hanh huong tay bac
0 views
4 phút đọc
Nội dung

Đặng Anh Đào

Gần đây, để chấp bút cho những trang hồi ức của Phạm Hồng Sơn, “người lính già đầu bạc” và cũng là chồng tôi, tôi thường tìm cách hành hương của Phạm Hồng Sơn là “Tây Bắc núi vút ngàn trùng xa” – như lời bài hát của chính một chiến sĩ của trung đoàn 36 “Quyết chiến Quyết thắng” đã viết.

Tôi đi lên Châu Mộc cùng Xuyến Như, cô em út, một sáng mùa xuân. Trên một chiếc xe xịn, mà tôi lại chẳng thể nhớ nổi mác xe – trong số vài ba mác top của Hà Nội hiện nay. Em tôi đi tìm phong lan nhưng lại như hành hương về viễn xứ của nhà thơ mệnh bạc, nó cứ xuýt xoa vì bị mất tập thơ của Quang Dũng. Phạm Hồng Sơn chuyến này không đi được nữa. Trước đây gần mươi năm, đứa cháu nhỏ tên Phượng ngồi trên xe qua dốc Cun, còn bảo “đường quăn quá” (giống như tóc phi dê! – cheveux frisés), giờ đây đường đã được nắn lại, so với một vài dốc đèo khác tới Mộc Châu, vẫn không “quăn” bằng. Rất xa, rất xa, là cái thời mấy chị em tôi đi guốc mộc, cuốc bộ từ Số Thanh Hóa ra Việt Bắc, 20 cây số một ngày, có đoạn nhìn thấy dốc Cun như dựng đứng trước mặt. Rất xa và cũng rất gần, ngày mà Quang Dũng viết những câu thơ không thể nào quên “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây, súng ngửi trời/ Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống/ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”.

Lúc lên tới Mộc Châu cũng như lúc về, nắng cao nguyên bừng lên rực rỡ, nhưng trên đường đi, vẫn có những đoạn phải bật đèn pha giữa trưa, và có một cảnh thoáng nhìn thấy trong sương mù chốc lát, đó là cảnh người ta gọi là hai mũi ô tô “hôn nhau”, may mà cũng chỉ nhiệt tình đến thế là dừng lại. Với riêng tôi, đoạn đường làm sống lại thơ Quang Dũng, có lẽ vì nó gắn với “anh bộ đội Cụ Hồ”: “.. Có thấy hồn lau nẻo bến bờ”…. Có thấy! Nhưng không được thấy “… Dáng người trên độc mộc/ Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”. Bởi giờ đây là mùa mận vừa tàn, đào phai đang nở, từng đồi chè xén đều đặn, ruộng bậc thang tạo những làn sóng màu lục – trước đây tôi chỉ nghĩ sóng biển là đẹp nhất, vậy mà giờ lại thấy nó đơn điệu hơn sóng cao nguyên biết bao!

Mộc Châu có những thanh niên trẻ mua hẳn cả một vùng đất đồi, trồng giống đào nectarine, dâu Tây bên cạnh mận Hậu và xen với chè, làm xưởng rượu mận, đồ uống bằng dâu Tây, rượu ngô – những đặc sản vùng cao mang logo của Mộc Châu và Pháp; bên cạnh những vườn ươm phong lan tứ xứ, là vườn ươm tulip và hoa ly lấy giống từ Hà Lan: những phụ nữ cao nguyên da trắng nõn, tay đi găng và đeo khẩu trang – công nhân của xưởng – đang đóng gói hoa vào thùng, xếp lên xe trở về Hà Nội đón Tết Canh Dần. Trong khi đó, tôi ngạc nhiên thấy người Mộc Châu lại đang mua bán hoa đào chở từ xuôi lên: họ cũng cầu kỳ, chơi đào bích là thứ nơi đây không có! Người hướng dẫn chúng tôi đi xem những nơi cần xem một cách vội vã (chỉ có hơn một ngày). Đó là một thanh niên con của hai cựu nông trường viên, thời thanh niên anh sang Nga ở mười năm, lúc về bị lừa trắng tay, phải bắt đầu lại từ số không. Anh đã sang Pháp đến vùng để tìm hiểu, dần dà vay vốn, rượu vang để tìm hiểu, dần dà mua thiết bị và trở thành người giám đốc trẻ được địa phương nể trọng, bây giờ… Giữa thị trấn, liên tiếp các biển hiệu: Sữa Mộc Châu – Chè Mộc Châu (trong đó có chè Ô Long liên doanh với Đài Loan) với đủ các mặt hàng: chè rời, chè gói chân không, chè đóng hộp đựng trong hộp lớn giống như quyển sách – theo mẫu Trung Quốc. Ở quán ăn, người Hà Nội sung sướng được hưởng mọi thứ sạch: rau cải Mèo, thịt lợn rừng, bánh chưng nếp cẩm. Rượu ngô của anh bạn giám đốc trẻ sản xuất không đủ để bán. Buổi tối trước hôm chúng tôi rời cao nguyên, anh phải lái xe đi vét nốt ít chai ở xưởng về làm quà. Ai lên Châu Mộc chiều sương ấy… Điệp khúc ám ảnh. Chẳng còn thấy Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa/ Kìa em xiêm áo tự bao giờ, nhưng ở sân khách sạn, một đôi nam thanh nữ tú – com lê cà vạt, váy cưới trắng như làn sương cao nguyên – cùng bè bạn từ Hà Nội lên đang chuẩn bị ra đồi hoa chụp ảnh cưới. Không thấy “dáng người trên độc mộc”, nhưng ở quãng vắng, khi dừng lại để hỏi đường, chúng tôi thấy một thanh niên nét mặt chân phương, vóc dáng đẹp đẽ, đang cưỡi trên cái xe đạp. Dẫu nói tiếng Kinh, lối nói vẫn cho ta thấy anh là người Hmông. Bởi anh lại trả lời chúng tôi bằng một câu hỏi: “Thế mìn không biết đường hay sao mà hỏi?” – “Ừ người ta không biết đường mới hỏi mình chứ cháu rể tôi đáp lại, theo đúng lối xưng hô đối thoại của anh bạn H’mông.

Sông Mã gầm lên khúc độc hành…

Sao tôi đi Mộc Châu mà lại không thấy sông Mã như Quang Dũng? Thật lẩn thẩn, tôi từ Hà Nội lên, còn ngày ấy đoàn quân Tây Tiến đi từ Thanh Hóa!…

Dĩ nhiên, một chuyến đi như vậy không thể cho tôi thấy những cây thuốc phiện, bãi đào vàng, khai khoáng, đường mòn buôn lậu, buôn ma túy và động vật hoang dã, tận diệt rừng, những vụ “ăn” tượng đài lịch sử, như ở Điện Biên… Còn bao tai ương mới đang xói lở núi rừng?

“Bấy lâu nay anh ăn ở trên rừng/Chim kêu, vượn hót nửa mừng nửa lo”.

Câu ca dao đúng với mọi thời. Thời ở rừng, Phạm Hồng Sơn nghe “tiếng vượn hót còn cao hơn cả tiếng chim” là nỗi lo khác, còn bây giờ, trên rừng là một cuộc chiến khác. Mà nơi đô thị, có khi lại ghê gớm hơn, chẳng phải chính nơi đây, người ta mới nói đến “luật rừng” đó sao?

Tuy nhiên, điều mà con người ta muốn giữ lại vẫn là cái Đẹp. Quả thật, Mộc Châu của Tây Bắc rất đẹp. Phạm Tuấn Anh, người đồng nghiệp của Xuyến Như đã ghi lại những khoảnh khắc đẹp đẽ ấy bằng chiếc máy chớp lấy thời gian của anh *

Đánh giá
CHIA SẺ

Về Chuyên trang Văn hóa Việt Nam

Bài viết trong chuyên trang này được sưu tầm từ các nguồn uy tín và hay để chia sẻ với mọi người, vì văn hóa Việt Nam là chủ đề mà ad rất yêu thích.

Hy vọng chuyên trang cung cấp cho các bạn những thông tin hữu ích.

SÁCH MỚI CẬP NHẬT

Bài viết có hữu ích cho bạn?

Support trang bằng cách kích quảng cáo bên dưới. Mỗi lượt kích Lightway nhận được 300đ

Trang bạn đang xem có đặt quảng cáo của Google. Ủng hộ ad vài giọt cà phê bằng cách kích vào quảng cáo bất kỳ nhé!