Blog dịch thuật

Truyện cổ Canterbury | bản dịch tiếng Việt

CANTERBURY TALE – BẢN TIẾNG VIỆT

Geoffrey Chaucer (1340-1400)

Kim Lưu dịch

Bản gốc kèm diễn nghĩa theo tiếng Anh hiện đại: kích vào đây

PHI LỘ

Khi tháng tư dội xuống trận mưa xuân

Xua nắng hạn tháng ba cháy bỏng

Chồi non kết nụ, cây lá trổ cành

Tưới nhựa sống cho hoa bừng khoe sắc

Khi gió tây buông lơi hơi thở

Trên đất hoang mầm sống rộn ràng

Khi mặt trời khởi động vòng xoay

Từ Bạch Dương của mùa xuân tươi trẻ

Khi chim muông hẵng còn ngái ngủ

Được thiên nhiên lay động gọi mời

Cất tiếng hót chào bình minh rực rỡ

Trên con đường hành hương vui chân bước

Lữ khách muốn tìm đến những miền xa

Nơi có hòm thánh tích tiếng vang bao miền

Lan tới cả những vùng xa xôi Anh quốc

Đó là tu viện Canterbury, họ đang tiến về

Nơi yên nghỉ của vị thánh nhân lành

Đấng cứu chữa những tật nguyền ốm yếu

Chuyện xảy ra một ngày trong mùa ấy

Trong trấn Southward, tại quán Stabard

Lúc tôi đang khởi sự chuyến hành trình

Về Canterbury với trái tim sùng kính

Thì đang đêm họ tiến vào quán trọ

Hơn hai mươi người đi thành một nhóm

Đủ các hạng người hội ngộ cùng nhau

Trong tình bằng hữu, họ cũng là lữ khách

Cũng trên đường đến Canterbury

Phòng ốc rộng rãi, bàn ghế dư thừa

Và tiện nghi tôi sẵn sàng phục vụ

Vậy tranh thủ, trước khi mặt trời ló dạng

Nghỉ ngơi thôi, tôi nói với mọi người

Chung đường họ mời tôi nhập bọn

Thỏa thuận xong xuôi, tinh mơ thức giấc

Lên đường đến nơi như tôi đã nói

Nhưng trước hết khi hãy còn rỗi rãi

Trước khi tôi kể câu chuyện dài dòng

Hãy cùng tôi xem từng người lữ khách

Địa vị, ngoại hình cùng nơi đã đi qua

Từ chàng hiệp sĩ nào ta hãy bắt đầu

HIỆP SĨ

Đó là một trang hiệp sĩ xứng danh

Từ những ngày đầu cưỡi trên yên ngựa

Đã yêu tinh thần hiệp sĩ cao sang

Yêu sự thật, trọng thanh danh, yêu tự do và lịch thiệp

Vì chủ nhân chàng xông pha trận mạc

Đuổi bọn tà đạo khỏi đất Chúa Kitô

Chàng đã kênh qua mười lăm trận sinh tử

Thập Tự Chinh đánh bọn Thổ, bọn Hồi

Luôn giật giải trong những mùa đấu võ;

Chàng khôn ngoan ấy mới điều đáng quý

Và dáng đi như trinh nữ dịu dàng

Môi miệng chàng chẳng một lời khiếm nhã

Với dân đen hay với kẻ quyền hành

Chàng thật xứng danh trang hiệp sĩ tài ba.

CẬN VỆ

Tháp tùng chàng còn có anh cận vệ

Với trái tim khát khao thành hiệp sĩ

Anh độ đôi mươi tôi đoán vậy

Thân pháp như bay, sức ra như hổ

Và mái tóc chải xoăn gợn sóng

Tại Pháp và vùng Flander, anh sống trọn tuổi nghề

Những năm tháng phục tùng trong dũng cảm

Chỉ mong sao danh tiếng đến tai nàng

Anh phục trang theo mốt tân thời

Tấm áo bào, đương nhiên là thế

Nhưng ngắn lắm lại thêu hoa rực rỡ

Và ống tay hờ hững xõa bên hông

Dài làm sao và rộng rãi làm sao

Suốt ngày dài anh thổi sáo hát ca

Anh tươi trẻ như tháng Năm tươi trẻ

Anh giỏi giang và thạo việc ngựa gươm

Một tay anh kìm cương điêu luyện

Xung trận đấu thương, ngựa hí vang lừng,

Anh soạn tình ca, làm thơ, xướng họa

Cho cuộc tình duyên anh gặp đêm trăng mờ

Anh ít ngủ như sơn ca ít ngủ

Anh thanh tao, duyên dáng, tận tình

Và sẵn lòng hầu cha cắt thịt

(Một tục lệ bày tỏ sự khiêm tốn mà một hiệp cần có trong thời xưa, cắt thịt sẵn cho cha trước bữa ăn)

NÔNG DÂN

Trang hiệp sĩ còn có một bầy tôi

Vừa trở về an toàn từ chiến trận

Nên lên đường đi làm lễ tạ ơn.

Với tóc ngắn và khuân mặt sạm nắng

Kẻ bầy tôi mặc áo choàng mũ xanh;

Dưới thắt lưng một bó tên sáng bóng

Đuôi tên bằng lông công, chăm chút vô cùng

Anh nắm trong tay cây cung vĩ đại

Và bên hông đeo một kiếm một khiên

Chiếc tù và săn thú vắt ngang vai

Treo trên sợi dây đeo màu xanh lá

Trên ngực anh cài huy chương bằng bạc

Khắc hình thánh Christopher ban bình an

Anh là người nông dân thạo núi rừng

Tôi cam đoan, anh hiểu rõ sơn lâm.

NỮ TU

Trong đoàn có vị nữ tu duyên dáng

Tôi phải khai rằng, đó là Mẹ Bề Trên

Bà Eglantine như người ta vẫn gọi

Bà thích hát ca ngợi đấng thánh thiêng

Tuy thật ra bà hát bằng giọng mũi

Với địa vị tôn kính bà ưa sự tra hỏi

Bà giỏi tiếng Pháp nhưng nói giọng lạ tai

Vì Paris bà chưa lần ghé tới

Dung mạo bà trang nghiêm, và vô cùng lịch thiệp

Tao nhã hết mực cho tỏ vẻ cao sang

Cung cách ngồi bàn cũng thật là thú vị

Gắp thức ăn với động tác cầu kỳ

Và trên môi chẳng bao giờ vương lại

Một mẩu thức ăn thừa, bà phải quét sạch trơn

Lại còn dầu mỡ bám trên miệng cốc

Bà chẳng để giọt nào rớt xuống người đâu.

Nước canh lại càng không được dính ngón tay

Tuy bà cẩn thận giữ kiểu cách xã giao

Nhưng có trái tim nhân hậu cực kỳ

Tôi thề rằng, bà sẽ khóc thương

Cho con chuột lỡ chân sập bẫy

Bà đích thân chăn nuôi một đàn chó

Ăn thịt bò, uống sữa, bánh mì tươi

Con nào rủi chết, bà đổ bệnh tiếc thương;

Hay chỉ cần bạn lỡ tay quật nhẹ

Khi chúng rúc dưới chân bạn đòi ăn.

Bà cao lớn, đẫy đà và xinh đẹp

Đầu ngẩng cao với đôi mắt pha lê

Miệng chúm chím mọng tươi và quyến rũ

Cách ăn mặc lại càng hợp thời trang

Tấm vải đội đầu, bạn chú ý mà xem

Xếp gọn gàng bao quanh vòng cổ

Cỗ tràng hạt làm bằng san hô màu lục

Được đính thêm một tượng ảnh bằng vàng

Trên khắc chữ La Tinh: Vần A đứng trước

Đó là câu: Amor Vincit Omnia

Nghĩa là: tình yêu chinh phục mọi thứ

Bà là Mẹ Bề trên đầy nhân ái

Còn mang theo một nữ tu và ba giáo sĩ

THẦY TU

Có vị thầy tu trên yên ngựa màu nâu

Đi ủng tốt, buộc áo choàng bằng đai lông thú;

Thắt mũ trùm bằng nút nơ đính ngọc

Dù giới luật buộc sống đời khép kín

Thầy lại yêu chuyện săn bắn rong chơi

Những luật lệ ngăn thầy ra khỏi ngõ

Có là chi, chúng chẳng đáng đồng xu!

Và thế là thầy bỏ qua hết thảy,

Ô hay đấy! tôi nói với thầy

Thế giới cần những con người đích thực

Không phải những kẻ vùi đầu vào kinh sách

Khổ luyện dùi mài, thân xác tàn phai

Hay những kẻ chôn mình trong tu viện

Cuộc đời dài chẳng biết tới niềm vui.

Thầy có nuôi một đàn ngựa tốt

Một bầy chó săn, nhanh chân nanh sắc

Thầy thúc ngựa, tiếng thắng cương văng vẳng

Trong gió thoảng, nghe rộn rã leng keng

Như tiếng chuông của tòa tu viện nhỏ

Nơi xa xăm thầy sống đời thanh tu.

GIÁO SĨ

Có giáo sĩ ham vui đến từ One Hubert

Biết tỏ tường mọi quán rượu khắp nơi

Từ cô hầu bàn cho đến vị lãnh chúa, ông đều đánh bạn

Ông nói rằng thật là vô dụng

Khi giúp kẻ khó nghèo ốm đau

Ôi bọn cặn bã, ông nào đếm xỉu

Ông thường nói, suốt ngày lo bố thí

Sao còn thì giờ vui thú rong chơi

Vậy nên ông chỉ năng lui tới

Những kẻ lắm tiền và địa chủ giàu sang

Ông giải tội cũng chẳng mấy khắt khe

Hãy thành tâm làm việc đền tội

Bằng cách bố thí cho tu sĩ khiêm nhường

Bạn thấy đấy trong tiêu chí của ông

Sự vui vẻ xếp lên hàng đầu

Đến cả như bà góa nghèo khốn khổ

Cũng vui lòng dâng nốt đồng xu

Ông khoác tấm áo choàng hai lớp lông

Trông lộng lẫy chẳng khác chi Giáo hoàng

Chẳng có một vết dơ nghèo khó

Ông hát tuyệt hay và chơi giỏi vĩ cầm

Đôi mắt sáng như sao trong đêm tối

Lấp lánh long lanh khi ông vận sức thắng xe

Ông uốn giọng khi nói chuyện hát ca

Sao cho tiếng nghe ngọt ngào đầu lưỡi.

LÁI BUÔN

Lại có người lái buôn giàu có

Râu tỉa gọn gàng, quấn áo cao sang

Ông theo dõi thị trường tìm cơ hốt bạc

Khi đổi vàng tại những nước xa xôi.

Ông nêu ra đầy lời khuyên miễn phí

Rằng nước Anh nên gác vùng Bắc Hải

Giữa cảng Harwich cho tới nước Hà Lan

Về phần ông trong những chuyến đi xa

Đều dọn dẹp sạch bóng thuyền cướp biển

Ông tự lập, kênh qua nhiều sóng gió

Có thể kể suốt ngày những thương vụ đã qua

Tôi cá rằng ông khoa trương nhưng xảo trá

Đến nỗi chẳng ai biết thực bụng ông nghĩ gì.

HỌC GIẢ OXFORD

Lại có vị học giả trường Oxford

Người xanh xao, hốc hác, gầy còm

Cưỡi trên lưng con ngựa già xương xẩu

Chàng thanh niên nghèo túng mê sự học

Anh dồn tiền mua sách chẳng thèm ăn

Chẳng quần áo đẹp, chẳng thú vui chơi

Sách anh đọc: triết học và đạo đức

Và triết gia Aristole gối đầu giường

Anh kiệm lời nhưng nói năng rành mạch

Nên người người ai cũng muốn được nghe

Lời lẽ anh tràn đầy đức hạnh

Anh học hăng say, chỉ bảo cũng hăng say

LUẬT SƯ

Một luật sư danh tiếng cũng trong đoàn

Nghe nói đây là người học thức

Tinh thông luật học, tỏ tường phép vua

Đủ sức đánh đổ bản di chúc tinh tường

Ông thuộc lòng mọi khoản luật điều chuông

Các bộ luật, quy chết từ trên vua trở xuống

Ông coi chúng như thể là đùa chơi

Trong kiện tụng ông chuyên gia bậc nhất

Nên rương hòm của cải sớm đầy dư

Tìm đâu người bận rộn hơn ông

Ấy thế nhưng tôi phải thề rằng

Sự bận rộn của ông có phần quá đáng

ĐỊA CHỦ

Đi cùng ông có tay địa chủ miệt vườn

Khuân mặt tươi vui, ửng đỏ, như lửa hồng

Nằm khuất dưới bộ râu trắng màu hoa cúc

Ông mê ăn uống, lại giàu lòng hiếu khách

Luôn mở cửa nhà chào đón khách thập phương

Và sáng chiều ngập tràn thịt rượu

Ông say sưa dùng bữa suốt cả ngày

Rượu ngon, thịt ngọt, và ăn uống đắm say

Ông sống theo đường Epicurus (một triết gia chủ trương hưởng thụ)

Lấy bữa ăn ngon làm lý tưởng cuộc đời

Trên bàn ăn không lúc nào trống trải

Sẵn sàng hầu tiệc khách mọi nơi

Ông sửa soạn món ăn theo thời tiết

Thường trách mắng bác đầu bếp đáng thương

Khi sai thực đơn hay trễ nải tiệc tùng

Ông béo tốt, tiếng vang khắp xứ

Ngồi trong nghị viện, xét xử nơi tòa án

Tóm lại là địa vị rất quyền uy

NHỮNG HỘI VIÊN

Lại có năm người trong cùng một hội

Sống giàu sang vì thạo chuyện làm ăn

Họ phục sức giống nhau cho hợp với ngành nghề

Một thợ dệt, thợ mộc, thợ làm mũ

Một thợ nhuộm và một người buôn thảm

Mỗi người họ đều mang kiếm ngắn trong vỏ bạc

Lại trông như những ủy viên trong Hội đồng làng

Vợ con họ hẳn phải xa hoa lắm

Được khoác áo bào tựa nữ hoàng đăng quang

Được gọi phu nhân giữa vòng bè bạn

Và ngồi ghế đầu trong những ngày lễ vọng

Thật là những điều thỏa mãn cánh chị em

ĐẦU BẾP

Họ mang theo một đầu bếp trứ danh

Có món gà hầm tiếng vang khắp chốn

Là chí tôn trong nghề bếp núc

Với khả năng dùng hương vị tài tình

Anh quy thịt, làm bánh, hầm và chiên

Giỏi món Pa-tê, làm canh tuyệt hảo

Trên chân anh có vết sẹo chạy dài

Anh chế món Put-đinh vô cùng khéo léo

Là chuyên gia chẳng một lần nhầm lẫn

Khi thẩm định mọi loại bia xứ London

THẦY THUỐC

Còn nhiều hạng người cùng trong chuyến hành hương

Có vị thầy thuốc giàu có, vênh vang, già dặn, nhưng vô cùng tài nghệ

Ông chiêm tinh, đọc những lời thần chú

Thế là khám ra các trăm loại bệnh trên người

Toa thuốc ông kê làm giàu cho ngành buôn thuốc

Đúng quy luật “nghề này sinh lợi cho nghề khác” xưa nay

Dạo này ông chuộng mốt ăn kiêng

Thực đơn cũng khẩu phần giảm bớt

Ông chẳng đoái hoài đến Thánh kinh

Lại vui cái thú chơi tiền cổ

Sưu tầm trong nạn Cái Chết Đen

Tôi có nghe ông trị hoa liễu bằng vàng

Hẳn vì thế ông mới yêu vàng tới vậy

MỆNH PHỤ XỨ BATH

Có bà mệnh phụ xứ rất vui tươi

Luôn kể chuyện tình làm cả đoàn thích thú

Tâm hồn bà sôi nổi, am hiểu chuyện phòng the

Giỏi chuyện chiều chồng, giữ tim kề cận

Bởi đời bà năm lần đò đã trót

Chưa kể thêm vô số tình nhân

Tai bà hơi lãng nhưng bà chẳng để tâm

Chỉ siêng năng đi chu du viễn xứ

Cốt viếng cho được mọi thánh tích linh thiêng

(Răng bà mọc thưa, nên đời bà phiêu bạt)

Boulogue, Roma bà đã đến

Lại ghé vùng Cologue, Palestin

Bà giỏi thêu dệt và vàng chất đầy kho

Tôi tin rằng ngay cả vùng Flander

Chẳng tìm nổi ai giàu có cho bằng

Bà hẵng còn dẻo dai sức ngựa

Và vênh vang với chị em khắp xứ

Những ngày dâng thánh tích, bà chiếm ghế hàng đầu

Bà mạnh tay bố thí, để được người tuyên dương

Nếu ai chẳng nhún nhường, bà vô cùng tức giận

Đến nỗi lòng từ bi, trong tim cũng tan sạch

Tôi thề rằng vào những ngày Chúa nhật

Bà đội chiếc mũ chóp nặng tới 10 pound

Vừa to vừa phẳng như tấm khiên đánh trận

Quanh eo bà tấm áo choàng lộng lẫy

Bít tất đỏ và đeo cựa gót giày

Bà giỏi kể các chuyện tiếu lâm

Khiến cả đoàn cười như nắc nẻ.

MỤC SƯ

Trong chuyến đi có vị mục sư nhân lành

Một học giải ngay thẳng, uyên bác, khôn ngoan

Ngài thiếu thốn của cải nhưng thánh thiện dư tràn

Mỗi lần hay tin con chiên nghèo khó

Không góp nổi phần thuế thập phân

Ngài rộng lượng ra tay trả giúp

Vì đời mục sư ý Chúa muốn khó nghèo

Ngài liên lỉ sống theo lời Kinh thánh

Lấy Tin mừng dạy dỗ đàn chiên

Dù xứ đạo còn thưa người rộng đất

Ngài vẫn siêng năng thăm viếng mỗi gia đình

Dù ngày mưa giông trời đầy sấm chớp

Kẻ nghèo hèn ngài đãi như kẻ giàu sang

Ngài luôn đi bộ với tay chống gậy

Hi sinh mọi sự vì đàn chiên

Dù đá mòn vàng tan cũng không hề lay chuyển

Một mục sư được người người tin tưởng

Chẳng điều dối trá bạn đừng mong

Với kẻ nghèo hèn ngài thật là tuyệt hảo

Lấy thánh thiện chăn dắt đàn chiên

Qua đường ghập ghềnh hướng về Thiên Quốc

Tôi cam đoan ngài thanh khiết nhất đời

Suy nghĩ việc làm đều theo Chúa Kitô

Nguyên tắc vàng sống điều mình giảng dạy

to be continued…

3.9/5 - (7 votes)

Tags: Tự học dịch thuật
KÍCH QUẢNG CÁO ỦNG HỘ PAGE

Page đặt quảng cáo để có kinh phí tạo nội dung phục vụ bạn đọc. Vậy nếu bạn thấy bài viết hữu ích, kích quảng cáo ủng hộ Ad nhé.

Học tiếng Anh với Lightway

Bạn có bình luận gì không?